Pages

Subscribe:

Wednesday, 30 March 2016

Triệu phú Nga tham vọng biến con người thành bất tử

Một triệu phú công nghệ mạng người Nga muốn thay đổi vận mệnh con người bằng cách số hoá trí tuệ của bộ não người vào máy tính điện tử.
trieu-phu-nga-tham-vong-bien-con-nguoi-thanh-bat-tu
Triệu phú công nghệ mạng người Nga Dmitry Itskov hy vọng sẽ tìm ra phương thức bất tử cho trí tuệ loài người. Ảnh: Kinja
Theo BBC, đây là phương thức khác biệt hoàn toàn so với cách thay đổi cuộc sống của con người bằng các thiết bị thông minh tiên tiến hoặc các ứng dụng truyền thông xã hội của nhiều ông trùm giới công nghệ.
Dmitry Itskov, 35 tuổi, người đã rời bỏ lĩnh vực kinh doanh để toàn tâm toàn ý cống hiến cho việc kiếm tìm thứ hữu ích hơn cho nhân loại, hứa hẹn trong vòng 30 năm nữa loài người sẽ trở nên bất tử nhờ công nghệ này.
"Tôi chắc 100% rằng điều này sẽ thành hiện thực, nếu không thì tôi đã chẳng khởi động dự án này", Itskov cam kết. "Nếu không có công nghệ bất tử, tôi sẽ chết trong vòng 35 năm tới", ông than thở.
Chính vì vậy, Itskov đã đặt phần lớn tài sản của mình vào kế hoạch táo bạo do chính ông khởi xướng nhằm loại bỏ quá trình lão hóa. Ông muốn sử dụng khoa học tiên tiến để mở khóa những bí mật của bộ não người và sau đó tải toàn bộ tâm trí vào máy tính, giải phóng họ khỏi những ràng buộc của cơ thể sinh học.
"Mục tiêu tối thượng trong kế hoạch của tôi là có thể chuyển toàn bộ tâm trí mang đậm cá tính của một con người vào một cơ thể hoàn toàn mới", ông nói.
Triển vọng hiện thực hóa
Giám đốc khoa học của dự án Sáng kiến 2045 do Itskov tài trợ, tiến sĩ Randal Koene, một nhà thần kinh học đã từng làm giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Ký ức và Não bộ của Đại học Boston, cho rằng ý tưởng của Itskov rất khả thi.
"Tất cả mọi bằng chứng chỉ ra rằng lý thuyết trên là điều có thể thực hiện, mặc dù vô cùng khó khăn, nhưng nó hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Và khi điều đó xảy ra, bạn có thể nói rằng một người như thế là người có tầm nhìn xa, chứ không phải người điên", Koene nói.
Não người có khoảng 86 tỷ tế bào thần kinh, kết nối bằng cách phóng các điện tích lan truyền qua các tổ chức trong hộp sọ như những con sóng. Tuy nhiên, bí ẩn lớn nhất là cách thức bộ não sản sinh ra tâm trí, tư duy, trí tuệ vẫn chưa có đáp án khoa học chính xác, theo ý kiến của nhà thần kinh học, giáo sư Rafael Yuste ở Đại học Columbia, Mỹ.
"Thách thức chủ yếu là làm thế nào để đi từ bề mặt vật lý của các tế bào bên trong não bộ đến với thế giới tinh thần, với những suy nghĩ, với những kỷ niệm, với những cảm xúc của chúng ta", Yuste nói.
Để tìm hiểu, các nhà khoa học sử dụng cách tiếp cận mới, coi bộ não như một máy tính điện tử. Não bộ biến thông tin đầu vào là dữ liệu cảm nhận thành kết quả đầu ra là hành vi của con người thông qua tính toán.
Đây cũng là điểm khởi phát của các lập luận lý thuyết về việc truyền tải tâm trí con người vào máy tính và nếu quá trình này được hoàn thiện theo đúng những gì lý thuyết đã vạch ra, thì sẽ xuất hiện một bộ não máy tính được sao chép nguyên bản bên cạnh tâm trí mang bản sắc riêng của một con người.
Đó là quan điểm của tiến sĩ Ken Hayworth, một nhà thần kinh học, người đang nghiên cứu ánh xạ bộ não của chuột tại cơ sở nghiên cứu Janelia ở Virginia, Mỹ. Ông đang trăn trở với quá trình truyền tải tâm trí con người vào máy tính.
Hayworth tin rằng nếu lập được bản đồ connectome (các kết nối phức tạp của tất cả các tế bào thần kinh trong não bộ) tức là có thể nắm giữ bộ khóa được dùng để mã hóa tất cả các thông tin làm nên chính con người có tính cách, có bản sắc, mặc dù điều này chưa được chứng minh.
Tuy nhiên, Hayworth cũng thừa nhận rằng phải rất lâu nữa ông mới có thể tiến đến thành lập bản đồ ánh xạ connectome của con người. "Thời gian để số hoá đầy đủ hoàn toàn bộ não của loài ruồi có thể mất đến hai năm, nên việc lập bản đồ ánh xạ cho bộ não của con người với trình độ khoa học công nghệ hiện nay là hoàn toàn không tưởng", ông nói.
Ngay cả khi hoàn thành đầy đủ bản đồ ánh xạ cho bộ não của con người thì quá trình truyền tải tâm trí con người vào máy tính vẫn phải đương đầu với thử thách cực kỳ cam go là yêu cầu đọc được các hoạt động liên tục của tất cả các tế bào thần kinh trong bộ não.
Tham vọng
Dự án nghiên cứu khoa học thần kinh lớn nhất thế giới "Bộ óc sáng tạo" là một phần của chương trình trị giá 6 tỷ USD nhằm giải quyết những bí ẩn của chứng rối loạn não như Alzheimer, do Yuste chịu trách nhiệm điều phối, có thể mang đến một sự trợ giúp bất ngờ cho Itskov.
Yuste hy vọng có thể lập bản đồ tương tác hoạt động liên tục của các tế bào thần kinh theo các dạng hoạt động trong não theo thời gian.
"Chúng tôi muốn đo được từng xung động ở đầu mỗi sợi thần kinh của tất cả các tế bào thần kinh đồng thời tại cùng một thời điểm. Đó là điều mà đại đa số đều cho là không thể thực hiện được", Yuste nói.
trieu-phu-nga-tham-vong-bien-con-nguoi-thanh-bat-tu-1
Nhà thần kinh học Ken Hayworth. Ảnh: BBC
Đây là một cách tiếp cận mới không dựa trên việc thiết lập bản đồ connectome. Trong một nghiên cứu chưa được công bố rộng rãi, Yuste lần đầu tiên chụp được hình ảnh động theo thời gian của tín hiệu điện nhấp nháy được tạo ra từ hoạt động của tế bào thần kinh, ghi lại gần như tất cả các tế bào thần kinh của hydra, loài động vật không xương sống có một trong những hệ thống thần kinh đơn giản nhất trong hệ tiến hóa.
"Nó đặc biệt thú vị", Yuste nói. "Tuy nhiên, chúng tôi hiện chưa hiểu rõ những mô hình này có ý nghĩa gì . Nó giống như bạn đang nghe một cuộc trò chuyện bằng một ngôn ngữ nước ngoài mà bạn không hiểu".
Trong 15 năm tới, Yuste hy vọng có thể hoàn thiện được việc thiết lập bản đồ, đồng thời giải thích được các hoạt động của tất cả các tế bào thần kinh ở vỏ não chuột. Nhưng mục tiêu cuối cùng mà Yuste hướng đến là tìm hiểu được hoạt động liên tục của các tế bào thần kinh trong bộ não con người.
"Nếu bộ não là một máy tính kỹ thuật số, và bạn muốn truyền tải tâm trí con người vào máy tính thì trước tiên bạn cần phải giải mã được nó hoặc ít nhất lưu trữ được nó dưới dạng số hoá. Vì vậy, tôi nghĩ rằng dự án Bộ óc sáng tạo là bước cần thiết để việc thực hiện quá trình truyền tải tâm trí con người vào máy tính có thể xảy ra."
Có nhiều ý kiến cho rằng dự án của Itskov rất khó thành công. Tại trường Đại học Duke, Bắc Carolina, Mỹ, một trong những nhà thần kinh học hàng đầu cho rằng bộ não vốn là một thực thể sinh động vô cùng phức tạp, chịu trách nhiệm điều khiển mọi mặt trạng thái sinh tồn của con người nên không thể sao chép được.
"Không thể có cách nào mã hoá được trực giác hay vẻ đẹp do óc thẩm mỹ mang lại, cũng không thể mã hoá được tình cảm yêu ghét", đó là phát biểu của tiến sĩ Miguel Nicolelis, người đang nghiên cứu phát triển bộ hỗ trợ khung xương điều khiển bằng não bộ nhằm giúp những người bị tê liệt đi lại được.
"Chẳng đời nào lại có chuyện bộ não con người bị biến đổi rút gọn để dồn vào một thiết bị lưu trữ số tầm thường. Đơn giản là không thể làm biến đổi sự tinh vi phức tạp của não bộ thành những thuật toán mà máy tính có thể hiểu được".
Rủi ro
Truyền tải tâm trí con người vào máy tính sẽ mở ra một thế giới đầy rủi ro.
"Nếu bạn có thể sao chép tâm trí con người và truyền tải nó vào trong một dạng vật liệu khác, về mặt nguyên tắc, bạn có thể trở thành bản sao của nhân bản vô tính", Yuste nói. "Đây là những vấn đề rất phức tạp vì nó liên quan tới cốt lõi của việc định nghĩa về con người".
trieu-phu-nga-tham-vong-bien-con-nguoi-thanh-bat-tu-2
Triệu phú Itskov giới thiệu bản sao robot được truyền tải trí tuệ của ông trong tương lai. Ảnh: Zazenlife
Itskov thì lạc quan hơn: "Tôi sẽ trả lời bạn câu hỏi về đạo đức của dự án bằng cách trích dẫn quan điểm của Ngài Dalai Lama rằng bạn có thể làm tất cả mọi thứ nếu động lực của bạn là giúp đỡ con người".
"Trong những thế kỷ tiếp theo, tôi đã hình dung ra việc có nhiều cơ thể sống, mỗi bản ở một nơi nào đó trong không gian, một thứ giống như ảnh không gian ba chiều mang ý thức của tôi di chuyển từ nơi này đến nơi khác".
Không có sự hỗ trợ của công nghệ bất tử, ước tính rằng thế giới đã có 107 tỷ người chết đi từ trước tới nay. Trong tương lai, nhờ sự hiểu biết của con người về não bộ tiến triển mạnh, chúng ta có thể biết được Itskov thực sự là người có tầm nhìn chiến lược quan trọng như ông tuyên bố, hay chỉ đơn thuần là kẻ ấp ủ những giấc mơ không thể thành hiện thực.

Pin Mặt Trời có khả năng tái tạo ánh sáng

Một loại vật liệu mới chế tạo pin Mặt Trời ngoài khả năng biến ánh sáng thành điện còn có thể tái tạo, phát ra ánh sáng để tái hấp thụ thêm lần nữa.
pin-mat-troi-co-kha-nang-tai-tao-anh-sang
Các tấm pin năng lượng Mặt Trời. Ảnh: Reuters
Business Insider dẫn báo cáo trên tạp chí Science hôm 17/3 cho biết loại vật liệu lai tạp giữa chì halide (muối của chì và 1 nguyên tố halogen – Clo, Flo, Brom, I-ốt) và quặng perovskite (CaTiO3) có khả năng hấp thụ ánh sáng Mặt Trời, tạo ra các hạt mang điện và sau đó còn có thể tự phát ra ánh sáng.
"Chúng tôi biết rằng loại vật liệu này hấp thụ ánh sáng và tạo ra các hạt mang điện rất tốt", đồng tác giả của nghiên cứu, Tiến sĩ Felix Deschler, Đại học Cambridge, Anh, cho biết. "Chúng tôi còn chứng minh được nó có thể tái tạo ra các photon ánh sáng".
Pin Mặt Trời hoạt động theo cách hấp thụ năng lượng ánh sáng – các photon - chuyển năng lượng này vào hạt mang điện và tạo thành dòng điện.
Pin lai hóa chì halogen – perovskite từ lâu đã nổi tiếng với hiệu suất chuyển hóa năng lượng rất tốt của mình, nhưng nhóm nghiên cứu của Deschler còn chứng minh được rằng perovskite thực sự có thể phát ra ánh sáng sau quá trình trên để tái hấp thụ một lần nữa.
Kết quả là, các pin này hoạt động như một thiết bị tập trung điện, có khả năng tạo ra nhiều năng lượng hơn, tăng điện thế lên cao hơn với một nguồn sáng sẵn có, so với các vật liệu không có khả năng tái tạo ánh sáng.
"Hiệu suất của pin Mặt Trời hiện nay vào khoảng 20–21%, trong khi hiệu suất tối đa theo lý thuyết là 33%. Nghiên cứu của chúng tôi có thể mở ra một hướng để đạt được hiệu suất đó", Deschler cho biết.
Hiệu suất của một pin Mặt Trời là phần trăm năng lượng ánh sáng mà nó có thể chuyển hóa thành điện. Theo tính toán lý thuyết về nhiệt động lực học vào năm 1961 của William Shockley và Hans Queisser, giới hạn của hiệu suất này là 33%.
Theo các nhà nghiên cứu, loại vật liệu này không chỉ có hiệu suất cao mà còn rất dễ sản xuất, giá thành rẻ, có khả năng thương mại hóa.
"Bạn sẽ không tin được rằng nó có thể tái tạo ánh sáng, do chế tạo nó quá đơn giản so với các loại khác", Deschler nói. "Loại vật liệu của chúng tôi còn rất rẻ và linh hoạt".
Quy trình chế tạo pin Mặt Trời hiện nay đòi hỏi phải kiểm soát được quá trình hình thành cấu trúc vật liệu. Tạp chất lẫn trong cấu trúc tinh thể sẽ để lại một "vùng khiếm khuyết" trong vật liệu, làm giảm tính năng hấp thụ ánh sáng. Nhưng loại vật liệu mới nằm ngoài quy luật này.
"Chúng tôi đang phải tìm hiểu nguyên nhân vì sao loại vật liệu này lại biểu hiện tốt hơn các loại khác", Deschler nói.
Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ thu hút được sự quan tâm từ các nhà sản xuất pin Mặt Trời đang tìm kiếm một giải pháp khai thác nguồn năng lượng này rẻ hơn, hiệu quả hơn.

Tuesday, 2 February 2016

Công nghệ mới phát hiện độc tố trong thực phẩm

Máy đo dư lượng nitrat Soeks Nuc-019-1 sản xuất ở Nga giúp người dùng có thể tự kiểm tra dư lượng nitrat cho hơn 60 loại rau củ, thịt tươi.
 
Máy Soeks khá tiện lợi và dễ dàng trong sử dụng. Người tiêu dùng chỉ cần chọn sản phẩm rau, củ, quả, thịt cần kiểm tra trên danh bạ. Sau đó, cắm đầu kim vào mẫu vật cần kiểm tra, chờ khoảng 15-20 giây sẽ cho ra kết quả hàm lượng cũng như có chuẩn an toàn để so sánh. Nếu thực phẩm an toàn, máy sẽ báo màu xanh, nếu vượt ngưỡng thấp, mấy báo màu vàng. Khi vượt mức nguy hiểm, máy sẽ báo màu đỏ.

cong-nghe-moi-phat-hien-doc-to-trong-thuc-phm
Thời gian qua, thịt lợn, thịt gà trên thị trường thường xuyên bị phát hiện dương tính với các chất cấm nguy hại tới sức khỏe con người. Điển hình là chất sabultamol (C13H21NO3) là chất tạo nạc dùng trong chăn nuôi; săm pết (KNO3) là hóa chất dùng biến thịt thối thành thịt tươi; sodium nitrat (NaNO3), sodium nitrit (NaNO2) giúp giữ màu và bảo quản thực phẩm.

Điểm chung của các loại hóa chất trên đều là nguyên tố có gốc nitrat hoặc nitrit. Dư lượng nitrat (N0-3) trong mô thực vật vượt quá ngưỡng an toàn được xem như một độc tố và tồn dư N0-3 trong thực phẩm sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe có thể gây ung thư cho người sử dụng.

cong-nghe-moi-phat-hien-doc-to-trong-thuc-phm-1
Đối với các chỉ tiêu về vi sinh vật, thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, khi rửa sạch, gọt vỏ hay cách ly trong một thời gian nhất định sẽ xử lý hoặc làm giảm lượng lớn độc tố còn tồn dư bên ngoài sản phẩm.

Tuy nhiên, với nitrat thì gần như không thể xử lý được vì nó đã ngấm vào trong tế bào động, thực vật. Vì vậy, người dùng cần phát hiện dư lượng nitrat vượt quá ngưỡng cho phép để không sử dụng hoặc giảm bớt lượng nhằm tránh gây hại cho cơ thể.

Theo phương pháp truyền thống, muốn phát hiện nitrat trong rau, củ, quả, thịt tươi có vượt ngưỡng cho phép hay không cần tiến hành lấy mẫu vật sinh hóa tại các phòng phân tích. Hiện nay với sự hỗ trợ của máy Soeks, người tiêu dùng sẽ biết kết quả trong vòng 15-20 giây.

Máy Soeks hoạt động theo phương pháp điện sinh hóa, cho kết quả dựa trên việc đánh giá mật độ của ion nitrat. Sự phân bố của ion nitrat tại các vị trí khác nhau trên thực phẩm có thể hoàn toàn khác nhau và thay đổi theo thời gian. Vì vậy, để có kết quả chính xác nhất, các bà nội trợ nên đo ở 3 điểm khác nhau trên cùng một loại thực phẩm và lấy giá trị trung bình để đánh giá.

cong-nghe-moi-phat-hien-doc-to-trong-thuc-phm-2
Máy đo dư lượng nitrat Soeks đã được Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Trước đó, hội đồng thẩm định chuyên môn gồm đại diện của Cục An toàn Thực phẩm, Viện Dinh dưỡng, Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm, Trung tâm kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 1 đã kết luận sản phẩm Soeks Nuc-019-1 đủ điều kiện lưu hành tại Việt Nam khi có kết quả khá tương đồng với kết quả phân tích tại phòng thí nghiệm.

Tên lửa đẩy mạnh ngang 31 máy bay Boeing 747

Hãng Boeing đang phát triển một hệ thống phóng tên lửa có lực đẩy mạnh nhất từ trước tới nay để phục vụ các nhiệm vụ thám hiểm không gian.
 
ten-lua-dy-manh-ngang-31-may-bay-boeing-747
Minh họa tên lửa mạnh nhất tới nay. Ảnh: Boeing

Theo CNBC, hệ thống phóng có tên viết tắt SLS này đang được xây dựng tại công viên khoa học rộng 3,4 km2 của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) ở ngoại ô thành phố New Orleans, Mỹ. Đây là loại tên lửa chỉ dùng một lần, chuyên chở phi hành gia tới các nơi xa xôi trong vũ trụ như sao Hỏa.

Lần phóng thử nghiệm không người lái đầu tiên sẽ tiến hành vào năm 2018. Đến năm 2021, các phi hành gia sẽ bay vào không gian bằng tàu Orion sử dụng tên lửa đẩy SLS.

Trong năm 2016, Quốc hội Mỹ sẽ cấp cho NASA hai tỷ USD thực hiện dự án SLS, phần lớn trong đó để Boeing chế tạo tên lửa đẩy. Tên lửa này sẽ có các bồn chứa nhiên liệu hydro và oxy lỏng, đảm bảo lực đẩy vào khoảng gần 40 triệu Newton, tương đương 31 máy bay 747 ở công suất tối đa, theo kỹ sư Tony Castilleja của Boeing.

"Đây sẽ là tên lửa duy nhất có thể giảm thời gian di chuyển còn một nửa, tăng gấp đôi khả năng khám phá khoa học và không gian", ông Castilleja nói. Quốc hội Mỹ cũng đã thống nhất sẽ nâng ngân sách dành cho NASA trong dự án này lên tới 19,3 tỷ USD.

NASA cũng hy vọng sẽ nhận được nhiều tài trợ hơn sau hai chuyến bay thử nghiệm tới sao Hỏa đầu tiên. Khi trở về, tên lửa có thể đưa các phi hành gia tới Mặt Trăng hoặc một tiểu hành tinh nào đó.

Các kỹ sư đang tập trung vào phần chế tạo tên lửa, làm cho nó nhẹ hơn bằng cách giảm trọng lượng các mối hàn và bỏ phần sơn trắng chỉ có tác dụng trang trí trên thân tên lửa, đảm bảo dự án đúng tiến độ, dự trù kinh phí đã đặt ra.

Hệ thống phóng tên lửa Boeing SLS:

76 triệu USD cũng đã được dành ra để kiểm nghiệm các bồn chứa nhiên liệu lỏng. Bồn chứa hydro lỏng cao tới 40 mét, có thể được thử nghiệm vào cuối năm nay.

"Thách thức lớn nhất đối với chúng tôi là phải kiểm tra động cơ, các bồn chứa nhiên liệu lỏng, gần như tất cả cùng một lúc", Wright cho biết. Các bài kiểm tra này sẽ xác định được những giới hạn của tên lửa.

Thursday, 10 December 2015

3.000 bộ đèn LED mới được đổi miễn phí

Tại sự kiện “LED - Kỷ nguyên chiếu sáng mới” tổ chức tại Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, khách hàng mang bóng đèn cũ đều được đổi mới miễn phí. Tổng giá trị chương trình khoảng 1,5 tỷ đồng.
 
Bên cạnh việc đổi mới bóng đèn LED cho người tiêu dùng khi tham gia chương trình, Điện Quang còn tổ chức chuỗi hội thảo chuyên sâu gắn với triển lãm trực quan sinh động về đèn LED và các ứng dụng của công nghệ chiếu sáng LED...

Trong đó, hội thảo thu hút 300 - 500 khách mời (tại mỗi địa điểm tổ chức), là các diễn giả, chuyên gia đầu ngành, nhà nghiên cứu từ các trường đại học… Khu triển lãm “Hành trình ánh sáng” khái quát lịch sử phát triển bóng đèn thông qua ngôn ngữ ánh sáng nghệ thuật và khu trưng bày so sánh của hơn 300 sản phẩm LED Điện Quang với đèn truyền thống đã thu hút hơn 10.000 khách tham quan. 
Tại đây, người tiêu dùng chứng kiến sự đa dạng và tính năng ưu việt của đèn LED và được các chuyên gia giải đáp các thắc mắc, tư vấn về lắp đặt thiết kế chiếu sáng.

3000-bo-den-led-moi-duoc-doi-mien-phi
Đèn LED viết tắt của Light-Emitting-Diode nghĩa là “đi-ốt phát sáng”, một nguồn sáng phát sáng khi có dòng điện tác động lên nó. Ra đời những năm đầu của thế kỷ 20, công nghệ đèn LED ngày càng phát triển, từ những diode phát sáng đầu tiên với ánh sáng yếu và đơn sắc đến những nguồn phát sáng đa sắc, công suất lớn và cho hiệu quả chiếu sáng cao.

3000-bo-den-led-moi-duoc-doi-mien-phi-1
Tại Việt Nam, theo số liệu từ Bộ Công thương, điện chiếu sáng hiện chiếm khoảng 25,3% tổng lượng điện tiêu thụ cả nước, cao hơn nhiều so với mức bình quân 19% của thế giới. Trong đó, khu vực dân cư có nhiều tiềm năng tiết kiệm điện nhất khi chiếm đến 46% tổng điện chiếu sáng.

3000-bo-den-led-moi-duoc-doi-mien-phi-2
Chia sẻ tại hội thảo “LED - Kỷ nguyên chiếu sáng mới”, Tiến sĩ Lê Hải Hưng, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Chiếu sáng Việt Nam, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết, đèn LED có hiệu quả phát quang cao, tiết kiệm điện, tuổi thọ cao giúp người dân giảm chi phí thay thế đèn mới, ít gây tác hại đến môi trường... Với những ưu điểm này, đèn LED đang được xem như là giải pháp tối ưu trong lĩnh vực chiếu sáng. Theo tính toán của các nhà khoa học, đèn LED có thể tiết kiệm tới 50% điện năng và có tuổi thọ gấp 5 lần so với đèn compact có cùng độ sáng.

Cấy mạch biến hoa hồng thành robot

Các nhà khoa học Thụy Điển cấy ghép thành công một mạch điện nhỏ vào thân cây hoa hồng, giúp tăng sức chịu đựng thời tiết khắc nghiệt và năng suất.
 
cay-mach-kiem-soat-hoa-sinh-truong
Hoa hồng với các mạch điện tử tự sắp xếp bên trong thân. Ảnh: Linköping University
Theo Live Science, các nhà khoa học cấy các mạch điện tử polymer rất nhỏ vào trong thân cây. Nhờ vào cấu trúc bên trong của hoa hồng, chúng sẽ tự sắp xếp thành mạch điện.

"Thực vật sẽ giúp sắp xếp thiết bị điện tử bên trong nó", Magnus Berggren, nhà nghiên cứu điện tử hữu cơ thuộc Đại học Linköping, Thụy Điển, đồng tác giả của công trình đăng hôm 20/11 trên tạp chí khoa học Science Advances, cho biết.

Thực vật tích hợp thiết bị điện tử (cyberplant) trong tương lai sẽ giúp hoa kiểm soát thời điểm nở, tránh lúc sương giá, hoặc khi nào cần tiết ra hormone để chống lại hạn hán. Nó cũng giúp nâng cao năng suất cây trồng khi có điều kiện thời tiết thuận lợi, theo Berggren.

Berggren và cộng sự đã làm việc trong lĩnh vực này trong khoảng một thập kỷ. Nhóm nghiên cứu tập trung vào hoa hồng vì có đủ các thành phần đặc trưng của thực vật: vỏ, lá, cuống lá (nối lá với cành) và hệ thống rễ đặc biệt. Ngoài ra, chúng còn nhỏ gọn, cứng cáp và phổ biến.

Thử thách đầu tiên là cấy ghép hệ thống dây dẫn điện. Nhiều thử nghiệm đã thất bại, một số kích thích cây giải phóng hợp chất độc hại. Một số khác làm tắc mạch gỗ hoặc mô mạch cây - bộ phận làm nhiệm vụ vận chuyển nước bên trong thân cây.

Nhóm nghiên cứu chỉ thành công khi cắt cành hoa hồng và cắm vào dung dịch với nhiều biến thể của hợp chất hữu cơ polymer PEDOT-S:H. Đây là hợp chất có tính dẫn điện tốt trong nước. Ý tưởng này do tác giả chính của nghiên cứu, Eleni Stavrinidou, làm việc tại phòng thí nghiệm của Berggren nghĩ ra.

Sau khi cành hoa hồng ngâm trong dung dịch PEDOT-S:H từ 1-2 ngày, lớp vỏ ngoài được lột bỏ, để lộ các "dây dẫn" nhỏ bằng vật liệu polymer hữu cơ dài khoảng 5 cm.

"Khi nhìn thấy những đoạn dây dẫn này, tôi lập tức tin rằng có thể tạo ra các mạch điện tử bên trong thực vật", Berggren nói.

Dự đoán của Berggren là chính xác. Vài ngày sau, nhóm nghiên cứu chứng minh được các đoạn dây dẫn này có tính dẫn điện. Từ đây, các linh kiện điện tử như bóng bán dẫn, một thành phần cơ bản của mạng lưới cảm biến cũng đã được tạo ra bằng công nghệ tự sắp xếp.

"Nếu kết hợp các cảm biến này với thiết bị chuyển, chúng tôi có thể tạo ra một hệ thống thần kinh để ghi lại, cảm nhận và điều chỉnh các chức năng sinh lý của thực vật", Berggren cho biết.

Tới nay, nhóm nghiên cứu đã chế tạo thành công một mạng lưới điện dài khoảng 20 cm. Công nghệ sử dụng cho các loài thực vật có cấu tạo khác hoa hồng, như cần tây, chỉ có một chút khác biệt, theo Berggren.

Đối với cây lương thực, các nhà khoa học cần phải chỉ ra rằng các chất polymer hữu cơ không ngấm vào trong trái cây, hạt hoặc các phần ăn được của cây. Nhóm nghiên cứu cũng hy vọng sẽ sử dụng được hóa chất sinh học như chlorophyll để tạo ra các mạch điện tử, tránh gây ô nhiễm môi trường.

"Chúng tôi có thể tinh chế chính những chất có trong thực vật để chế tạo các chất bán dẫn và chất dẫn rồi đưa trở lại vào thực vật", Berggren nói.

Robot ong quét mắt laser như trong trò chơi điện tử

Những con ong robot trang bị mắt quét laser giúp cảm nhận chuyển động của vật trên đường di chuyển, sẽ phân tích và lập bản đồ môi trường xung quanh từ tín hiệu ánh sáng phản xạ.
 
robot-ong-quet-mat-laser-nhu-trong-tro-choi-dien-tu
Những robot siêu nhỏ lấy ý tưởng từ côn trùng có thể được dùng trong nông nghiệp và trợ giúp cứu nạn trong các thảm họa. Ảnh: Live Science

Theo Live Science, các nhà nghiên cứu đang phát triển robot bay nhỏ như loài ong, được đặt tên là RoboBees. Trong tương lai gần, loại robot này sẽ được dùng để thụ phấn cho cây trồng hay tìm kiếm, định vị nạn nhân trong thảm họa hay thiên tai. Những đôi mắt laser này cũng có thể làm trợ thủ cho con người trong điều khiển điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính xách tay và thiết bị di động khác bằng cử chỉ đơn giản.

Nghiên cứu trước đây đã tạo ra những con ong con robot biết bay nối với dây dẫn và di chuyển dưới nước. Tuy nhiên, những robot này thiếu khả năng nhận biết môi trường xung quanh. Đây là một rào cản lớn, bởi những robot này có thể đâm vào tường hoặc không thể hạ cánh chính xác xuống cánh hoa.

Để giải quyết thách thức này, các nhà nghiên cứu định trang bị cho robot cặp mắt laser radar. Công nghệ này được gọi là lidar, có tác dụng phát ra xung laser vô hình thay vì sóng vô tuyến. Cảm biến sẽ đo xem thời gian ánh sáng phản xạ lại, từ đó tính toán khoảng cách, xác định kích thước, hình dáng của mục tiêu hoặc vật cản. Thiết bị này sử dụng laser với cường độ thấp, an toàn với người.

"Công nghệ của chúng tôi rất giống với thiết bị Kinect của Microsoft đi kèm với máy chơi game Xbox, có thể cảm nhận chuyển động của bạn trong trò chơi", Karthik Dantu, một nhà khoa học máy tính tại Đại học Buffalo ở New York cho biết.

"Đây là công nghệ cực kỳ an toàn, tương tự như những công nghệ đang được ứng dụng trong đời thường".

Lidar cũng là công nghệ đang sử dụng trong mẫu xe không người lái để tự động điều hướng môi trường xung quanh. Hệ thống lidar này thường có kích thước như đèn xe.

"Về cơ bản, đó là công nghệ tương tự mà các hãng sản xuất xe đang sử dụng để đảm bảo xe không người lái không đâm vào vật cản", Dantu cho biết. "Khó khăn là chúng ta cần phải thu nhỏ công nghệ đó để nó hoạt động trên những con ong robot, với kích thước nhỏ cỡ một đồng xu".

Chuyên gia máy tính Sanjeev Koppal và chuyên gia cảm biến Huikai Xie từ Đại học Florida sẽ chế tạo các cảm biến siêu nhỏ để phát hiện ánh sáng phản xạ. Trong khi đó, Dantu sẽ lập trình nhận thức và các thuật toán điều hướng mới để giúp RoboBees có thể phân tích và lập bản đồ môi trường xung quanh từ tín hiệu ánh sáng phản xạ.

"Về mặt cơ bản, lidar khai thác 'tiếng vang' của một xung ánh sáng", Koppal nói. "Bạn có thể tưởng tượng rằng 'tiếng vang' của một xung ánh sáng rời khỏi nguồn phát, va vào vật cản, và quay trở lại trong khoảng thời gian cực ngắn. Nhanh chóng phát hiện tín hiệu dội lại mà không dùng tới mạch điện phức tạp, đồng thời phải có kích thước rất nhỏ, là một trong những thách thức lớn đối với chúng tôi".

"Các thiết bị lidar siêu nhỏ này chỉ nặng khoảng 56 mg", Koppal nói. Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ phát triển thành công bộ cảm biến này trong ba năm tới. Sau đó, hợp tác với các nhà khoa học đại học Havard, tích hợp công nghệ này vào Robobees.

Công nghệ lidar siêu nhỏ sẽ không chỉ dành cho robot trong tương lai. Nó có thể ứng dụng trong việc hỗ trợ con người tương tác với các thiết bị di động sử dụng  giao thức tự nhiên như Kinect của Microsoft - biết phát hiện cử chỉ mà người điều khiển thực hiện.